Rada Unii Europejskiej przyjęła swoją pozycję negocjacyjną w sprawie wspólnej organizacji rynku produktów rolnych. Konopie uzyskały odrębny rozdział obejmujący wszystkie części rośliny. Jednak klauzula zawarta w tym samym tekście pozostawia państwom członkowskim swobodę dokładnie tam, gdzie Niemcy umieściły swoje ograniczenia.
📑 Inhaltsverzeichnis
Rada Unii Europejskiej 19 października 2026 r. przyjęła swoją częściową pozycję negocjacyjną dotyczącą zmian wspólnej organizacji rynku produktów rolnych. Mandat zawiera odrębny rozdział poświęcony konopią i idzie dalej niż obecne prawo: objęte mają być nie tylko włókna i nasiona, ale wszystkie części rośliny konopi. Dla liści i kwiatów stanowi to zmianę kierunku.
Co zawiera mandat
Tekst wprowadza do rozporządzenia nowy rozdział 2a zawierający artykuły 147b i 147c. Artykuł 147b reguluje produkcję, artykuł 147c obrót. Oba wymienają te same warunki: odmiana musi być wpisana do Wspólnego Katalogu Odmian, nasiona muszą być certyfikowane zgodnie z dyrektywą 2002/57/WE, a zawartość delta-9-THC nie może przekraczać 0,3 procenta.
Nowością jest litera d w artykule 147b akapit 1. Wymienia ona „wszystkie inne części rośliny konopi“ pod numerem tarifu celnego 1211 90 86. Ta sama formuła pojawia się w artykule 147c dotyczącym obrotu. Dotychczas sektor lnu i konopi wspólnej organizacji rynku obejmował zasadniczo konopie surowcowe i nasiona. Rozszerzenie jest sednem tego, co związki branżowe zaliczają sobie jako sukces.
Uzasadnienie Rady ma charakter gospodarczy. W motywie 19 stwierdzono, że innowacje i biogospodarka doprowadziły do nowych zastosowań biomasy konopnej ze wszystkich części rośliny, co daje rolnikom dodatkowe możliwości wykorzystania poza produkcją włókna. Motyw 20 otwiera problem: poszczególne państwa członkowskie przyjęły z powodów ochrony zdrowia krajowe zakazy, a te różne podejścia mogą podważać funkcjonowanie wspólnej organizacji rynku, tworzyć niepewność prawną i prowadzić do nieuczciwej konkurencji między rolnikami.
Zastrzeżenie, które wszystko relatywizuje
Artykuł 147b kończy się czwartym akapitem, artykuł 147c piątym o identycznej treści. Zdanie brzmi: postanowienie stosuje się bez uszczerbku dla prawa Unii i prawa krajowego dotyczącego ostatecznego wykorzystania danych produktów, w tym ze względu na ochronę zdrowia publicznego i bezpieczeństwa publicznego.
Mandat harmonizuje w ten sposób produkcję i obrót, ale wyraźnie wyklucza ostateczne wykorzystanie. Rada włączyła tę klauzulę ochronną dodatkowo, aby nowe reguły nie kolidowały z innymi krajowymi przepisami, na przykład dotyczącymi bezpieczeństwa publicznego, narkotyków lub zdrowia.
Co to oznacza dla Niemiec i co pozostaje otwarte
Niemcy nie regulują konopi włóknistych poprzez zakaz określonych części rośliny, ale poprzez cel. Tak zwana klauzula o działaniu psychoaktywnym znajduje się w paragrafie 1 punkt 9 litera a Ustawy o kannabisie konsumpcyjnym. Jest częścią definicji: konopie włókniste uważa się tam za konopie włókniste tylko wtedy, gdy obrót nimi służy wyłącznie celom gospodarczym lub naukowym i wykluczone jest wykorzystanie w celach intoksykujących. Przeanalizowaliśmy dostępne dane na ten temat, a komisja rolna Bundestagu 14 października wysłuchała ekspertów dotyczących projektu Zielonych zmierzającego do usunięcia tej klauzuli.
Dokładnie tutaj pojawia się pytanie pozostające otwarte. Klauzula o działaniu psychoaktywnym jest z natury rzeczy regułą dotyczącą ostatecznego wykorzystania, a ostateczne wykorzystanie to właśnie to, co klauzula ochronna Rady pozostawia państwom członkowskim. Harmonizacja europejska obejmująca wszystkie części rośliny mogłaby zatem pominąć niemiecką regulację zamiast ją uchylić. Czy tak się stanie, okaże się dopiero podczas negocjacji z Parlamentem Europejskim i przy wykładni pojęcia ostatecznego wykorzystania. Dziś nie można tego ustalić, a kto to twierdzi, wychodzi poza tekst.
Drugi punkt dotyczy żywności. Motyw 22 stwierdza, że dla surowców konopnych sprzedawanych jako żywność lub pasza mogą mieć zastosowanie dodatkowe środki ochrony prawa UE lub, gdzie go brak, prawa krajowego. Maksymalne zawartości THC w herbacie z liści konopi, które obowiązują od 2027 roku, pozostają zatem nienaruszone.
Trybunał Sprawiedliwości w tekście
Godne uwagi jest to, że Rada wyraźnie opiera swoje uzasadnienie na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Motyw 21 powołuje się na wyrok w sprawie C-663/18 z 19 listopada 2020 r., punkty od 72 do 77. Trybunał orzekł wówczas, że kanabidiol z konopi uprawianych legalnie w UE o niskiej zawartości THC nie ma, zgodnie z aktualną wiedzą naukową, działania psychoaktywnego i dlatego nie powinien być uważany za narkotyk w rozumieniu międzynarodowych konwencji z 1961 i 1971 r. Motyw 22 dodaje, że dowody naukowe sugerują, że produkty konopne z odmian zawierających maksymalnie 0,3 procenta THC prawdopodobnie nie stanowią ryzyka dla zdrowia ludzkiego.
Kontrole, przejście i wyjątki
Mandat wymaga od państw członkowskich kontroli opartych na ocenie ryzyka w produkcji i kontroli administracyjnych w obrocie. Produkty niespełniające warunków nie mogą być wprowadzane do obrotu i w razie potrzeby muszą być wycofane z rynku. Dla konopi zasianych przed wejściem w życie przepisów przewidziano okres przejściowy.
Obok tego stoją dwa wyjątki. Produkty niespełniające warunków mogą być nadal wytwarzane tam, gdzie państwo członkowskie to zezwala zgodnie z własnymi wytycznymi. A dla celów medycznych i naukowych obrót pozostaje możliwy zgodnie z prawem Unii, prawem międzynarodowym i krajowym. Nasiona konopi nieprzeznaczone do wysiewu mogą być sprzedawane bez dodatkowych warunków.
Gdzie stoi procedura
Mandat nie jest obowiązującym prawem. Jest to częściowa pozycja negocjacyjna, częściowa dlatego, że kwestie finansowe i horyzontalne są negocjowane w ramach wieloletniego ramu finansowego na lata 2028–2034. Na tej podstawie prezydencja Rady rozpoczyna negocjacje z Parlamentem Europejskim. Dopiero ich wynik staje się prawem, a do tego czasu żadne krajowe przepisy się nie zmieniają.
Pełny tekst mandatu jest od 20 października dostępny jako dokument Rady ST-14647-2026-INIT, komunikat prasowy Rady został tego dnia odpowiednio uzupełniony. Punktem wyjścia jest propozycja Komisji z 16 lipca 2025 r.
Dla branży uchwała to jednak więcej niż formalność. Państwa członkowskie, które dotychczas się różniły, uzgodniły wspólne stanowisko dotyczące produkcji i obrotu wszystkimi częściami rośliny. Jak mało oczywiste to jest, widać patrząc na poszczególne państwa członkowskie: We Włoszech Trybunał Konstytucyjny negocjuje zakaz kwiatów konopi dopiero w lutym 2027 r., w Irlandii Sąd Najwyższy sprawdza, czy konopie włókniste mogą pozostać substancją kontrolowaną, a w Polsce powierzchnia uprawy rośnie szybko, podczas gdy w Niemczech spada. Sama granica 0,3 procent pochodzi z reformy rolnej, o której informowaliśmy w 2021 roku.
Kluczowe pytanie nie pojawia się więc już na poziomie europejskim, ale krajowym: Jak daleko sięga zastrzeżenie dotyczące ostatecznego wykorzystania? Jeśli będzie wąskie, powstanie wspólny rynek dla wszystkich części rośliny. Jeśli będzie szerokie, każde państwo członkowskie zachowa możliwość regulowania poprzez cel użytkownika dokładnie tego, co porządek rynkowy właśnie ujednolicił.
Sollte die EU die Vermarktung aller Nutzhanf-Pflanzenteile harmonisieren?
Źródła: Rada Unii Europejskiej, komunikat prasowy z 19 października 2026 r., zaktualizowany 20 października 2026 r.; dokument Rady ST-14647-2026-INIT, rozdział 2a, artykuły 147b i 147c oraz motywy od 19 do 22; propozycja Komisji z 16 lipca 2025 r.; wyrok Trybunału z 19 listopada 2020 r., C-663/18. Stan: 21 października 2026 r.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
