Zwitserse cannabisregulering: IG Hanf eist tempo in plaats van vertraging

Vraag 1, Verbeteringen

De Federale Regering ziet de terugverwijzing als een opdracht om de CanPG te herzien, niet als een herstart. Welke concrete verbeteringen verwacht IG Hanf nu?

Renato: Wij delen de beoordeling van de Federale Regering dat de terugverwijzing een opdracht tot herziening is – geen nieuw begin. Het wetsontwerp biedt een solide basis, maar moet op centrale punten praktischer en bedrijfsvriendelijker worden. Concreet verwachten wij dat het niet-medische gebruik van cannabis volledig in de CanPG wordt geregeld en niet in de BetmG blijft. Dit leidt alleen tot echte duidelijkheid en rechtszekerheid voor consumenten, autoriteiten en ondernemingen. Ten tweede moet er een geografisch breed toegankelijke bevoorrading zijn via duidelijk gereglementeerde fachgeschaften – inclusief onlineverkoop met betrouwbare leeftijdscontroles, zoals Canadà dit met succes toepast. Ten derde moet de reclame- en sponsorregeling evenredig worden vormgegeven. Een volledig verbod, zoals momenteel voorzien, zou zowel voorlichting als markttransparantie belemmeren en kleine en middelgrote ondernemingen onnodig belasten. Tot slot is een evenwichtig belastingbeleid nodig dat de zwarte markt terugdringt in plaats van deze met te hoge belastingen te ondersteunen.

Vraag 2, Tijdschema

Realistisch gezien: Wanneer verwacht u een herzien ontwerp en wanneer zal het van kracht worden?

Renato: Wij gaan ervan uit dat een herzien voorstel uiterlijk eind 2026 voorligt. Daarna is bespreking in beide kamers, bijstelling van verschillen en – zeer waarschijnlijk – een referendumsteming nodig. Bij optimaal tijdschema zal een regulering nauwelijks vóór 2029 in werking treden. We zetten ons in voor snelle, maar zorgvuldige bewerking.

Vraag 3, Vervolgoplossing

De proefprojecten lopen 2027/2028 af. Wanneer de regulering pas 2030+ ingaat, dreigt een regelgevingsgat. Wat stelt IG Hanf voor deze overgangsperiode voor?

Renato: Een vervolgoplossing is absoluut nodig zodra de eerste proefprojecten eindigen. We zien twee mogelijke routes: een verlenging van het experimenterartikel (BetmG art. 8a) of het creëren van een tijdelijk overgangsregime dat de overstap naar volledige regulering vergemakkelijkt. De studies tonen duidelijk aan: proefprojecten zijn geen permanente toestand, maar een overbruggingsmodel. Wie ze zonder aansluiting laat aflopen, drijft consumenten terug naar de zwarte markt – en vernietigt waardevol kennis. Ons voorstel is om samen met Federatie, kantons, onderzoek en industrie een samenhangend overgangsmodel te ontwikkelen dat voortbouwt op de bevindingen van de proefprojecten.

Vraag 4, Economische dimensie

In het politieke debat wordt vooral gesproken over jeugdbescherming en preventie. Waar blijft de economische dimensie? Welk potentieel ziet IG Hanf?

Renato: De economische betekenis wordt enorm onderschat. Het volledige cannabissysteem in Zwitserland heeft vandaag een geschat marktvolume van een miljard franken per jaar. Het geld stroomt nu bijna volledig naar de zwarte markt en dus naar criminele netwerken. In een gereglementeerde markt zijn tot 450 miljoen franken jaarlijks belasting- en socialezekerheidsopbrengsten voorstelbaar. Daarbovenop komen enkele duizenden nieuwe banen in teelt, verwerking, logistiek, detailhandel, controle, onderzoek en toerisme. Tegelijk ontlasten we politie, justitie en volksgezondheid aanzienlijk. Zwitserland heeft bovendien de kans om een exportsterke, kwalitatief hoogwaardige vestigingsplaats op te bouwen, analoog aan de farmaceutische industrie. Slimme regulering creëert waarde, innovatie en veiligheid. Het voorkomt niet, het maakt mogelijk.

Vraag 5, Zwarte markt

De zwarte markt boemt, recente invallen in Bern, Solothurn en Spreitenbach tonen de industriële schaal. Hoe beargumenteert u tegenover politici die nog altijd op de BetmG zetten?

Renato: De zwarte markt is het directe gevolg van een mislukt verbodbeleid. De invallen in Bern (meer dan een ton cannabis), Solothurn (19 binnenteeltinstallaties) en Spreitenbach (een ton cannabis en wapens) tonen dat criminele structuren de markt al hebben overgenomen. De recent Sucht Zwitserland-studie uit Vaud (zie ook de samenvatting) bewijst: de illegale markt levert high-potent, vaak gestrekkt cannabis – zonder enige kwaliteitscontrole, zonder jeugdbescherming, zonder belastinginkomsten. En Genève heeft inmiddels het hoogste cannabisverbruik van Europa. De BetmG heeft in 50 jaar het verbruik niet verlaagd en de beschikbaarheid niet verminderd – het tegenovergestelde. Vandaag gebruiken meer dan 220.000 mensen in Zwitserland regelmatig cannabis. Wie de status quo verdedigt, verdedigt feitelijk de zwarte markt. Elke maand waarin het Parlement aarzelt, is een maand waarin deze markt door criminele structuren in plaats van gecontroleerde fachgeschaften wordt bediend. We appelleren aan de SGK-N (Commissie Sociale Zekerheid en Volksgezondheid Nationale Raad) om de bevindingen uit de proefprojecten, internationaal onderzoek en economische analyse serieus te nemen – en eindelijk verantwoordelijkheid te nemen.

Vraag 6, Internationale voorbeelden

Welke internationale voorbeelden vindt u vooral relevant voor Zwitserland, en welke eher als negatief voorbeeld?

Renato: Als positief model zien we duidelijk Canada. Daar functioneren kwaliteitscontrole, jeugdbescherming, belastinglogica en marktopening in evenwicht. In de Zwitserse discussie wordt vaak het Canadese model Quebec als referentie genoemd, met een staatsmonopolie op verkoop via de Société québécoise du cannabis. IG Hanf positioneert zich echter duidelijk voor een meer economisch liberaal model dat gezondheidsbescherming desondanks consequent centraal stelt. Staatsverkoopsmonopolies binden enorme bestuurlijke middelen, beperken productdiversiteit en innovatie en hebben in de praktijk aangetoond dat ze de zwarte markt niet zo effectief terugdringen als een gelicentieerd fachgeschaaftenmodel. Voor Zwitserland zijn uit ons oogpunt de Canadese provincies met privatemarktverkoop onder vergunning meer richtinggevend, waar een dicht fachgeschaftensnetwerk onder strikte toezicht tot stand is gekomen. Ook de Duitse Cannabis Social Clubs leveren bruikbare bouwstenen, met name voor niet-commerciële eigenteelt. Uruguay laat omgekeerd zien wat gebeurt als de staatsverkoop via apotheken te eng en te langzaam wordt uitgerold: de zwarte markt blijft dominant.

Vraag 7, Kantons

Welke rol zouden de kantons in de toekomstige regulering moeten spelen, ook met het oog op handhaving, jeugdbescherming en belastingverdeling?

Renato: De kantons worden centrale dragers van implementatie. Ze zijn verantwoordelijk voor handhaving, vergunningen, toezicht en preventie. Opdat het federalisme functioneert, hebben zij echter duidelijke federale richtlijnen nodig – bijvoorbeeld wat vergunningscriteria, advertentieregels en kwaliteitsnormen betreft. De belastingverdeling moet rechtvaardig en doelgebonden geschieden: een deel van de inkomsten moet rechtstreeks ten goede komen aan de kantons en gemeenten die met handhaving en preventiewerk zijn belast. Ook jeugdbescherming leeft ter plaatse – via scholen, verslavingshulp, politie en kantonale geneeskundige diensten. We zien de kantons daarom als gelijkwaardige partners in politieke vormgeving. Alleen als Federatie en kantons hand in hand werken, ontstaat een regulering die werkelijk functioneert.