Szwajcarska regulacja cannabisu: IG Hanf domaga się tempa zamiast opóźnień

Pytanie 1, Ulepszenia

Rada Federalna postrzega odesłanie jako mandat do przerealizacji ustawy o produktach kannabisu, a nie jako nowy początek. Jakie konkretne ulepszenia oczekuje teraz IG Hanf?

Renato: Podziałamy ocenę Rady Federalnej, że odesłanie to mandat do przerealizacji – a nie nowy początek. Projekt ustawy stanowi solidną podstawę, ale musi być bardziej pragmatyczny i przyjazny biznesowi w kwestiach podstawowych. Konkretnie oczekujemy, że nimedyczne użycie kannabisu będzie całkowicie uregulowane w ustawie o produktach kannabisu, a nie pozostanie w ustawie o środkach odurzających. Tylko w ten sposób powstanie rzeczywista jasność i bezpieczeństwo prawne dla konsumentów, organów władzy i przedsiębiorstw. Po drugie, potrzebna jest geograficznie szeroko dostępna dostawa poprzez wyraźnie regulowane sklepy specjalistyczne – w tym dystrybucja online z niezawodną weryfikacją wieku, którą Kanada z powodzeniem wdraża. Po trzecie, przepisy dotyczące reklamy i sponsoringu muszą być proporcjonalne. Całkowity zakaz, jak przewiduje się obecnie, utrudniłby zarówno edukację, jak i przejrzystość rynku i niepotrzebnie obciążał małe i średnie przedsiębiorstwa. Wreszcie potrzebna jest zrównoważona polityka podatkowa, która wypiera czarny rynek zamiast go wspierać poprzez zbyt wysokie podatki.

Pytanie 2, Harmonogram

Realistycznie rzecz biorąc: kiedy liczycie na poprawiony projekt i kiedy na wejście w życie?

Renato: Zakładamy, że poprawiona propozycja będzie dostępna najwcześniej pod koniec 2026 r. Następnie wymagane są konsultacje w obu izbach, uregulowanie różnic i – bardzo prawdopodobnie – referendum. W optymalnym harmonogramie regulacja wejdzie w życie nie wcześniej niż w 2029 r. Opowiadamy się za szybkim, ale ostrożnym opracowaniem.

Pytanie 3, Rozwiązanie przejściowe

Testy pilotażowe wygasną w 2027/2028 r. Jeśli regulacja obejmie dopiero 2030+, grozi luka regulacyjna. Co proponuje IG Hanf na ten okres przejściowy?

Renato: Bezwzględnie potrzebne jest rozwiązanie przejściowe zaraz po zakończeniu pierwszych testów pilotażowych. Widzimy dwie możliwe ścieżki: przedłużenie artykułu eksperymentalnego (art. 8a ustawy o środkach odurzających) lub stworzenie czasowego reżimu przejściowego ułatwiającego przejście do pełnej regulacji. Badania wyraźnie pokazują: testy pilotażowe to nie stan końcowy, lecz model przejściowy. Kto pozwoli im wygasnąć bez rozwiązania przejściowego, zmusza konsumentów z powrotem na czarny rynek – i niszczą cenne know-how. Naszą propozycją jest wspólne opracowanie z Federacją, kantonami, nauką i branżą spójnego modelu przejściowego, który opiera się na spostrzeżeniach z projektów pilotażowych.

Pytanie 4, Wymiar ekonomiczny

W debacie politycznej mówi się przede wszystkim o ochronie młodzieży i prewencji. Gdzie jest wymiar ekonomiczny? Jakie potencjały widzi IG Hanf?

Renato: Znaczenie ekonomiczne jest masowo niedoceniane. Cały system kannabisu w Szwajcarii ma dziś szacunkową wartość rynkową około miliarda franków rocznie. Pieniądze w obecnej chwili płyną prawie całkowicie na czarny rynek, a zatem w ręce przestępczych sieci. Na rynku regulowanym możliwe są roczne wpływy podatkowe i socjalne do 450 milionów franków. Dochodzą do tego tysiące nowych miejsc pracy w uprawie, przetwórstwie, logistyce, handlu detalicznym, kontroli, badaniach naukowych i turystyce. Jednocześnie znacznie entlastujemy policję, wymiar sprawiedliwości i opiekę zdrowotną. Szwajcaria ma również szansę na budowanie konkurencyjnego na eksport, wysokiej jakości stanowiska, analogicznie do branży farmaceutycznej. Mądra regulacja tworzy wartość, innowacje i bezpieczeństwo. Nie zapobiega, ale umożliwia.

Pytanie 5, Czarny rynek

Czarny rynek kwitnie, ostatnie naloty w Bernie, Solothurnie i Spreitenbach pokazują wymiar przemysłowy. Jak argumentujecie wobec polityków, którzy nadal polegają na ustawie o środkach odurzających?

Renato: Czarny rynek to bezpośrednia konsekwencja nie powiedzionej polityki zakazów. Naloty w Bernie (ponad tonę kannabisu), Solothurnie (19 instalacji wewnętrznych) i Spreitenbach (tonę kannabisu i broni) pokazują, że struktury kriminalne już przejęły rynek. Ostatnie badanie Sucht Schweiz z Vaud (patrz również streszczenie) potwierdza: nielegalny rynek dostarcza wysoko potentny, często zafałszowany kannabis – bez żadnej kontroli jakości, bez ochrony młodzieży, bez wpływów podatkowych. A Genewa ma już najwyższą konsumpcję kannabisu w Europie. Ustawa o środkach odurzających przez 50 lat nie obniżyła konsumpcji ani nie zmniejszyła dostępności – wręcz przeciwnie. Dziś ponad 220 000 osób w Szwajcarii regularnie konsumuje kannabis. Kto broni status quo, broni faktycznie czarnego rynku. Każdy miesiąc, w którym Parlament się waha, to miesiąc, w którym ten rynek obsługiwany jest przez struktury kriminalne zamiast regulowanych sklepów specjalistycznych. Apelujemy do SGK-N (Komisji ds. Bezpieczeństwa Społecznego i Zdrowia Rady Narodowej), aby potraktowała poważnie spostrzeżenia z testów pilotażowych, badań międzynarodowych i analiz ekonomicznych – i wreszcie przejęła odpowiedzialność.

Pytanie 6, Przykłady międzynarodowe

Które przykłady międzynarodowe uważacie za szczególnie istotne dla Szwajcarii, a które bardziej za przykład negatywny?

Renato: Jako pozytywny model wyraźnie widzimy Kanadę. Tam funkcjonują kontrola jakości, ochrona młodzieży, logika podatków i otwarcie rynku w równowadze. W szwajcarskiej dyskusji model kanadyjski Quebec jest często przywoływanym odniesieniem, z monopolem sprzedaży państwowej poprzez Société québécoise du cannabis. IG Hanf pozycjonuje się jednak wyraźnie na rzecz bardziej liberalnego ekonomicznie modelu, który niemniej konsekwentnie stawia ochronę zdrowia w centrum. Monopole sprzedaży państwowej wiążą ogromne zasoby administracyjne, ograniczają różnorodność produktów i innowacje i w praktyce wykazały, że nie wypierają czarnego rynku tak skutecznie jak model licencjonowanych sklepów specjalistycznych. Dla Szwajcarii bardziej orientujące są z naszego punktu widzenia kanadyjskie prowincje z dystrybucją sektora prywatnego na podstawie licencji, w których rozwinęła się gęsta sieć specjalistycznych sklepów pod ścisłym nadzorem. Szwajcarskie Cannabis Social Clubs również dostarczają użytecznych elementów, szczególnie dla niekomercyjnego uprawy dla własnych potrzeb. Uruguay z drugiej strony pokazuje, co się dzieje, gdy dystrybucja państwowa przez apteki jest zbyt wąska i zbyt powolna: czarny rynek pozostaje dominujący.

Pytanie 7, Kantony

Jaką rolę powinny pełnić kantony w przyszłej regulacji, również biorąc pod uwagę egzekucję, ochronę młodzieży i podział podatków?

Renato: Kantony stają się centralnymi podmiotami wdrażania. Odpowiadają za egzekucję, zezwolenia, nadzór i prewencję. Aby federalizm działał, potrzebują jednak jasnych wytycznych federalnych – na przykład w zakresie kryteriów licencjonowania, zasad reklamy i standardów jakości. Podział podatków musi być sprawiedliwy i celowy: część wpływów powinna trafiać bezpośrednio do kantonów i gmin, które zajmują się egzekucją i pracą prewencyjną. Ochrona młodzieży żyje na miejscu – poprzez szkoły, służby uzależnień, policję i kantonalne służby zdrowia. Widzimy zatem kantony jako równoprawnych partnerów w kształtowaniu polityki. Tylko wtedy, gdy Federacja i kantony pracują ramię w ramię, powstaje regulacja, która rzeczywiście funkcjonuje.