Markus Söder wil nadenken laten over een belasting op cannabisgebruik. De Augsburger Allgemeine citeerde de Beierse minister-president op 23 september met de opmerking dat gratis cannabis absurd is. Daar staat geen wetsvoorstel achter. Als politieke verklaring is de uitspraak echter opmerkelijk, omdat hij twee tegenstrijdigheden tegelijk naar boven haalt.
📑 Inhaltsverzeichnis
Wat Söder gezegd heeft
De formulering luidde dat men zou moeten nadenken over hoe het gratis gebruik kon worden veranderd. Tot dusver is het niet meer dan een gedachte. Noch het belastingobject, noch de heffingsmethode of een juridische grondslag zijn genoemd. Voor een federale of provinciale belasting zou dat echter het minste zijn, want artikel 105 van de Duitse Grondwet verdeelt de wetgevingsbevoegdheid voor belastingen tussen federatie en deelstaten en biedt een minister-president hier geen vrij spel.
Opvallend is de richting. De CSU behoort tot de felste tegenstanders van de gedeeltelijke legalisering, en Söder zelf had al in 2024 overwogen om naar de rechter te stappen. We documenteerden destijds hoe Söder en de CSU een rechtszaak tegen de cannabiswet overwogen. Wie een wet ongedaan wil maken, stelt normaal gesproken geen argumenten op grond van gemiste inkomsten daaruit.
Gratis is het legale gebruik niet
De conclusie dat cannabis gratis is, houdt geen stand tegen de juridische werkelijkheid. Wie thuis teelt, betaalt voor zaden, potgrond, elektriciteit, ventilatie en verlichting. Wie lid wordt van een teeltvereniging, betaalt contributie, en § 24 van de Wet Consumptiecannabis stelt uitdrukkelijk dat de statuten de bepaling daarvan regelen. Deze bijdragen zijn geen gift; zij financieren teelt, ruimten, veiligheid en administratie.
Wat ontbreekt, is iets anders: een speciale verbruiksbelasting. Die ontbreekt omdat de wet helemaal geen commerciële verkoop kent. De legale voorziening verloopt via zelfteelt en niet-commerciële verenigingen, die uitsluitend aan eigen leden en alleen zelf geteelde cannabis mogen afstaan. Söder verwart de afwezigheid van een belasting met de afwezigheid van kosten.
Waar een cannabisbelasting juridisch zou moeten aanknopen
Een belasting heeft een aangrijpingspunt nodig. Bij tabak en alcohol is dat de productie of de onttrekking in het vrij handelsverkeer, dus een handeling met een commerciële speler erachter. Precies deze speler bestaat niet in het Duitse model. Drie onwelkome varianten blijven over.
De eerste zou een heffing op privé-zelfteelt zijn, dus een belasting op drie planten in de kast. De tweede zou de niet-commerciële vereniging tot belastinginheffer maken, hoewel deze niets aan het publiek verkoopt. De derde zou de eerlijke weg zijn: een gereglementeerde verkoop in gespecialiseerde winkels, die überhaupt pas een grondslag voor berekening oplevert. Deze derde variant is exact het model dat de CSU becommentarieert. Hoeveel belastinginkomsten opbrengen, tonen internationale voorbeelden sinds jaren aan, tot deelstaten die uit de inkomsten onderwijs financieren.
De vergelijking maakt het kernprobleem zichtbaar. Belastinginkomsten ontstaan waar een legale markt omzet produceert. Zolang de omzet bij de zwarte markt blijft, verdient de staat niets. Hoe groot deze markt nog steeds is, toonde het Duitse federale situatierapport 2025 aan met 63,8 ton in beslag genomen marihuana.
De tegenstrijdigheid in de Beierse handhaving
Het belastingidee valt in een deelstaat die legale teelt afremt. Het Beierse Landesamtamt voor Gezondheid en Voedingsveiligheid telde op 3 augustus 2026 in totaal 47 aanvragen van teeltverenigingen: elf goedgekeurd, zes afgewezen, vijfentwintig ingetrokken, vijf nog openstaand. Een intrekkingsquote van meer dan de helft is geen randnotitie, ook al noemt het bureau geen redenen voor afzonderlijke zaken.
Nog inzichtelijker is de teeltoppervlakte. Volgens onderzoeken uit september beschikten geen van de elf goedgekeurde Beierse verenigingen begin van de maand over een door de overheid toegestane teeltoppervlakte in Beieren. Dat daaruit geen afgifte voortvloeit, zou echter onjuist zijn: een vereniging uit Grafenwöhr geeft al cannabis aan leden af, maar teelt het in Saksen, en de toestemming daarvoor komt van de Saksische overheid. Een Beierse club moet de teelt dus over de staatsgrens verleggen, zodat überhaupt iets aankomt in de Opper-Palts.
Dit past in een beeld dat we sinds twee jaar beschrijven: van de vraag hoe Beieren teeltverenigingen systematisch afremt, tot de rechtszaken waarmee het Hennepverbond en de CSC Inntal tegen de goedkeuringspraktijk optreden. Het debat over legalisering in Beieren is sowieso ouder dan de federale wet, zoals het destijdse volksinitiatief voor cannabislegalisering aantoont.
De politieke logica daarachter is herkenbaar. Eerst wordt een groep tot probleem verklaard, daarna krijgt zij extra kosten opgelegd. Of Söder hiermee inkomsten wilde genereren, zijn imago wilde verscherpen of gewoon een headline wilde zetten, valt uit één zin niet op te maken. Beoordelen valt het beleid: elf goedkeuringen zonder binnenlandse teeltoppervlakte, een verklaarde koers tegen de gedeeltelijke legalisering en nu vooruitzicht op een nieuwe belasting voor gebruikers.
Veelgestelde vragen
Is er in Duitsland een cannabisbelasting?
Nee, een speciale verbruiksbelasting op cannabis bestaat niet. De Wet Consumptiecannabis voorziet niet in commerciële verkoop, waarop zo’n belasting zou kunnen aanknopen. Lidmaatschapscontributies in teeltverenigingen en de kosten van zelfteelt vervallen onafhankelijk daarvan.
Zou Beieren alleen een cannabisbelasting kunnen invoeren?
Dat is juridisch ingewikkeld. Artikel 105 van de Duitse Grondwet verdeelt de belastingwetgeving tussen federatie en deelstaten, en voor verbruiksbelastingen ligt de bevoegdheid vooral bij de federatie. Een minister-president kan zo’n heffing dus niet via aankondiging creëren.
Kost cannabis van een teeltvereniging geld?
Ja. Leden betalen contributie, waarvan de bepaling volgens § 24 KCanG in het reglement moet worden vastgesteld. Hiermee worden teelt, ruimten, veiligheid en administratie gefinancierd. Gratis afgifte is in het teeltverenigingsmodel niet voorzien.
Hoeveel teeltverenigingen zijn in Beieren goedgekeurd?
Het Beierse Landesamt voor Gezondheid en Voedingsveiligheid rapporteert op 3 augustus 2026 elf goedkeuringen bij 47 aanvragen. Zes aanvragen werden afgewezen, vijfentwintig ingetrokken, vijf waren openstaand. Een toegestane teeltoppervlakte in Beieren had geen van de elf verenigingen begin van de maand.
Waar zouden belastinginkomsten uit cannabis vandaan komen?
Uit gereglementeerde verkoop met commerciële leveranciers, zoals meerdere landen met afgavemodellen praktiseren. Zonder legale handel is er geen grondslag voor berekening. De omzet blijft dan bij de zwarte markt, en daar betaalt niemand belasting.
Sollte Cannabis in Deutschland reguliert verkauft und besteuert werden?
Bronnen: Bericht van de Augsburger Allgemeine van 23 september 2026 met uitspraken van Markus Söder; Wet Consumptiecannabis (§ 24 KCanG); Artikel 105 Duitse Grondwet; Getallen van het Beierse Landesamt für Gesundheit und Lebensmittelsicherheit per 3 augustus 2026.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
Folge uns
