Een filter van hennepvezels die meer dan 90 procent van de microplasticvezels uit waswater tegenhoudt: zo vat een nieuw onderzoek van de Deakin University zich samen. Wie het origineel leest, vindt een zuiver laboratoriumexperiment en een eerlijke opsomming van wat voor praktische toepassing nog ontbreekt.
📑 Inhaltsverzeichnis
Bij het wassen van synthetische kleding lossen fijne vezels op die met het afvalwater wegvloeien. Omdat ze klein en flexibel zijn, worden ze in conventionele zuiveringsprocessen slecht verwijderd. Een onderzoeksteam van het Institute for Frontier Materials van de Deakin University in het Australische Geelong onderzocht daarom of filtratiemateriaal van plantaardige vezels zulke vezels kan tegenhouden. Het onderzoek verscheen in september 2026 in het vakblad Cellulose en is vrij toegankelijk.
Hoe hennepvezel filterpapier wordt
Het uitgangsmaterialiaal was Australische hennep en jute uit Bangladesh. De vezels werden eerst gebleekt en vervolgens ongeveer drie uur bij 105 graden behandeld met een zogenoemd diep eutectisch oplosmiddel van cholijnchloride en melkzuur. Daarna werd een krachtige mixer ze in nanofibrillen, dus cellulosevezels op nanoschaal. Uit deze suspensie ontstonden via vacuümfiltratie dunne, ronde blaadjes: het nanopapier.
Hoewel beide planten exact op dezelfde manier werden verwerkt, verschilde het resultaat. Hennep leverde veel fijnere fibrillen op met een gemiddelde van ongeveer 12 nanometer, bij jute waren het ongeveer 29 nanometer. Het henneppapier was dichter en had een ongeveer zevenmaal grotere specifieke oppervlakte, 31,9 tegenover 4,5 vierkante meter per gram. De onderzoekers verklaren dit met de samenstelling van de vezels: bij het bleken konden begeleidende stoffen uit hennep grondiger worden verwijderd. Het restgehalte lag bij hennep onder de vier procent, bij jute om de tien procent.
De cijfers: meer lagen, meer werking
Voor de filtertest gebruikte het team polyestervezels die uit het afvalwater van een commerciële wasserij waren gescheiden. Beslissend voor het resultaat was vooral hoeveel lagen nanopapier over elkaar lagen:
- Hennep: ongeveer 75 procent retentie bij één laag, 82 procent bij twee en 93 procent bij drie lagen
- Jute: ongeveer 56 procent bij één laag, 78 procent bij twee en 89 procent bij drie lagen
Hennep houdt dus per laag meer tegen, jute haalt het in door extra lagen. De onderzoekers beschrijven dit als een overgang van zuivere oppervlaktelijke filtering naar dieptefiltratie, waarbij vezels op de langere weg door meerdere schichten eerder blijven hangen. Noch de doorvoersnelheid noch een verdriedubbeling van de microplasticmassa van 10 naar 30 milligram per liter veranderde het resultaat statistisch meetbaar. Verzadiging van het filter trad in dit bereik dus niet op. In eerste berichten over het onderzoek circuleren soms afwijkende waarden; de getallen hier stammen uit de publicatie zelf.
De waarden kunnen worden ingedeeld via de vergelijkingen die het paper zelf trekt. Drie lagen nanopapier liggen daarna in een vergelijkbare grootte-orde als filters van cellulose-nanofibrillen in combinatie met een handelsstandaard membraan, waarvoor meer dan 96 procent werd gerapporteerd. Met 93 procent ligt het henneppapier daarmee iets onder deze vergelijkingswaarde, niet erboven.
Wat het experiment niet aantoont
De auteurs noemen de beperkingen zelf, en ze zijn essentieel voor de vraag naar praktische toepassing. Gefilterd werd met een spuitpomp bij constante doorvoer. Welke druk daarvoor nodig was, werd niet gemeten. Daarmee blijven de doorlaatbaarheid van het materiaal, zijn weerstand en het geleidelijke verstollen, in vakjargon fouling, onbekend. Ook de werkelijk effectieve porengrootte in water werd niet bepaald. Het team beveelt uitdrukkelijk vervolgproeven met drukbewaking aan.
Hoe groot de stap van lab naar toepassing is, toont een eenvoudige schatting op basis van de onderzoeksgegevens. De filteroppervlakte in het experiment bedroeg iets minder dan vijf vierkante centimeter, per keer stroomde 40 milliliter door. De hoogste geteste belasting kwam overeen met ongeveer 367 liter per vierkante meter en uur. Om bij deze waarde ook maar één liter water per minuut te filteren, zou ongeveer 0,16 vierkante meter nanopapier nodig zijn, goed het 330-voud van de proefoppervlakte. Of het materiaal zulk een doorvoer op lange termijn aankan, valt uit het onderzoek niet af te leiden, juist omdat de druk ontbreekt.
Er blijven ook vragen onbeantwoord die over gebruik in het huishouden of in de wasserij beslissen: hoe vaak een nanopapier kan worden gereinigd of hergebruikt, hoe het zich over veel wasbeurt gedraagt en wat de vervaardiging kost. Getallen over energiebehoefte, kosten of een milieubalans van het proces bevat het onderzoek niet. De duurzaamheid van het materiaal leiden ze af uit de hernieuwbare en biologisch afbreekbare cellulose, niet uit een balans van de verwerking met bleekwater, oplosmiddel en krachtige mixer.
Wat het onderzoek voor hennep betekent
Voor de hennepenindustrie is het onderzoek desondanks interessant, en wel vooral vanwege de directe vergelijking met jute dan om de 93 procent. Het toont aan dat hennepvezels onder identieke omstandigheden fijner kunnen worden ontsloten en dichtere structuren opleveren. Dit is een materiaalargument voor hennep als grondstof voor technische cellulose, buiten de klassieke toepassingen. Waar hennepvezels tegenwoordig al voor worden gebruikt, toont ons overzicht van henneaptextiel. En wie kleding van hennep draagt, vindt aanwijzingen voor voorzichtig wassen in het artikel hennepstoffen onderhouden.
Ook de financiering is openbaar gemaakt: naast de Australian Research Council heeft het Warner Research Institute het onderzoek mede gefinancierd, dat volgens de dankbetuiging ook hennepvezels voor het experiment heeft verstrekt.
Opmerking: Dit artikel geeft de situatie van 15 september 2026 weer. De schatting van de filteroppervlakte is een eigen, vereenvoudigde benadering op basis van de in het onderzoek genoemde proefparameters.
Würdest du eine Waschmaschine mit Hanffilter gegen Mikroplastik kaufen?
Bronnen: Haque, A. N. M. A., Hossain, M. I., Lama, S., Zhang, Y., Bayattork, M., Naebe, M.: Deep eutectic solvent-derived hemp and jute cellulose nanopapers: from nanofibril morphology to nanopaper architecture and polyester microplastic filtration. Cellulose, 2026, DOI 10.1007/s10570-026-07205-x, Open Access onder CC BY 4.0; eigen berekening.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
