„Etnobotanik Serisi“ devam ettirilirken, günümüzde öncelikle bira üretiminin temel malzemesi olarak bilinen bir bitkiyle karşılaşıyoruz. Kuşkusuz, söz konusu olan Gerçek Şerbetçi Otu (Humulus lupulus) – uzun zamandır sadece muhafaza edici ve lezzet verici bir bira katkı maddesi olarak değil, aynı zamanda hafif sakinleştirici bir tıbbi bitki, örneğin çay şeklinde, olarak da büyük bir popülarite gören bir bitki. Bunun yanı sıra, şerbetçi otu önemli bir tütsüleme maddesi olarak ve daha nadir olarak tütsü veya „vapo“ otu olarak değerlendirilir. Bitkinin şamanik-ritüel kullanımı Avrupa’da aktarılmamış olsa da, Kuzey Amerika’da, özellikle Omaha Kızılderililerinin tıp insanları için şerbetçi otu ruhunun en önemli müttefiklerinden biri olduğu bilinmektedir.
📑 Inhaltsverzeichnis
Botanik Sınıflandırması
Cins → Humulus (Şerbetçi Otu)
Aile → Cannabaceae (Kenevgiller)
Botanik Eşanlamları
Cannabis lupulus, Humulus americanus, Humulus cordifolius, Humulus neomexicanus, Humulus volubilis, Humulus vulgaris, Lupulus humulus, Lupulus Scandes
Genel Adları
Bierhopfen, Gemeiner Hopfen, Hopf, Hoppen, Hoppho, Hupfen, Beer Flower, Common hop, Hop (İng.), chmel (Çek.), divlji hmelj (Hırv.),Hop (Flm.), Houblon, Vigne du nord (Fr.), humall (İzl.), Humle (Dan.), komló (Mac.), Lupolo (Port.),Luppolo (İt.), Lupulu (İsp.), şerbetçi otu (Tr.), хмель (Rus.)
Botanik
Humulus Lupulus, 3 ila 12 metre yüksekliğe ulaşabilen çok yıllık bir sarmaşık bitkisidir. Yapraklar üç ila beş loblu, dişli, kalp şeklinde, kaba yüzeyli ve ters konumda bulunmaktadır. Şerbetçi otunun özelliği, dişi ve erkek çiçeklerin ayrı bitkilerde yetişmesidir (anahtar sözcük: Diöezi). Kültürde sadece dişi bitkiler üretilir çünkü sadece onlar arzulanan konus şeklindeki çiçek yapıları („şerbetçi otu kozalakları“) taşırlar. Bunlar birkaç küçük, örtüşen yapaklardan oluşur, kenevsi bir aromaya sahip ve Eylül ile Ekim aylarında olgunlaşır. Şerbetçi otunun karakteristik özelliği, son derece hızlı büyüme hızıdır. Optimal koşullarda, gövde günde 30 cm’ye kadar büyüyebilir.
Yayılış Alanı
Şerbetçi otunun botanik anavatanı muhtemelen kuzey Avrasya’dadır. Günümüzde, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’nın ılıman kuşaklarında tercih edilerek yetişir. Avrupa’da, örneğin sel ormanlarında, çitin kenarlarında ve su kütlelerine yakın yerlerde bazen vahşi olarak bulunur.
İçeriği
Şerbetçi otu kozalaklarında, çeşitli mono- ve sesquiterpenler (Farnesol, Humolen vb.) içeren uçucu bir yağ, reçineler, askorbik asit, iki paharlı asit olan Humulon ve Lupulon, Katekinler, Kalkonlar, Flavonoidler (Quercetin vb.), tanik asitler, kütük yağı, mineraller ve Polifenoller bulunur. Bitki kenaf ailesine botanik olarak bağlı olmasına rağmen, şerbetçi otunun kannabinoitler grubundan etkin madde bulunmamaktadır!
Kendi Bahçenizde Yetiştirme
Şerbetçi otunun yetiştirilmesi için sadece dişi bitkilerin klonları ve çelikleri kullanılır. Bunun nedeni, bira yapımında önemli olan şerbetçi otu çiçek kümelerinin sadece dişi bitkiler tarafından geliştirilmesidir. Tütsüleme için erkek şerbetçi otunun paniküllerini de kullanabilirsiniz. Genç bitki veya çelik ilkbahar aylarında dikilir. Şerbetçi otu güneşi sevse de gölgede de rahatlıkla yetişir. Önemli olan, bitkiye su geçirgeni ve nemli bir toprak sağlamaktır. Kuru günlerde bolca sulanmalıdır.
Ayrıca, şerbetçi otunun hızlı yükseklik büyümesinden dolayı bir tırmanma desteğine ve yeterli besinlere ihtiyacı olabilir. Toprak yapısına bağlı olarak, düzenli biyolojik gübre uygulanması önerilir. Ayrıca, şerbetçi otunun yetiştirilmesinde, komşu bitkilere önemli ölçüde zarar verebileceği göz önünde bulundurulmalıdır; bu nedenle bahçıvan, bunu ayrı bir yere dikmesi, böylece kendi kendine büyüyebilmesi ve diğer bitkilere zarar vermemesi en iyisidir. Çiçek kozalaklarının hasadı, olgunlaşma zamanına bağlı olarak Eylül ve Ekim aylarında yapılır.
Önemli olan, hasadın çiçeklerin etkin maddece zengin bez yapraklarını dökmesinden önce tamamlanmasıdır. Sonbaharında, şerbetçi otu tamamen kesilir; yani, tüm yerüstü kısımları tamamen kaldırılabilir. Kök sistemi toprakta kalır ve gelecek baharında yeniden çıkar.
Ritüel Kullanım
Şerbetçi otunun kültür tarihine hızlı bir bakış, bu bitkinin sadece kenarından ritüel olarak kullanıldığını hemen ortaya koymaktadır. Değerli bir bitkisel ilaç olarak, şerbetçi otu ve kozalakları çok daha sık kullanılmış/kullanılmaktadır. Buna rağmen Humulus lupulus ara sıra ritüel olarak da kullanılmıştır. Örneğin, libido azaltıcı etkisi nedeniyle cinsel dürtü bastırma için şerbetçi otunu kullanan eski çağ keşişleri. „Iffet erkekler, şeytanın ayartmalarına, yani kendi tutkularına karşı koymak için muazzam miktarda bira içtiler.“ (RÄTSCH 2012: 270)
Bunun yanı sıra, Omaha Kızılderilerinin tıp insanları arasında ritüel bir şerbetçi otu kullanımı gözlenmiştir. Bunlar, şerbetçi otunu, Physalis heterophylla gece-güzel ailesinin bir üyesi ve Osmorhiza longistilis (vahşi anason) ümbellifer ailesinin bir üyesi ile birlikte, en önemli bitkisel müttefiklerinden saymış ve iyileştirme seremonilerinde kullanmışlardır. Genellikle, bu üç bitki, şamanlar tarafından ilk olarak tamamen çiğnendi, ardından bu macun, su ile birlikte tedavi edilecek vücut bölgelerine tükürüldü. Daha nadir olarak, su elementine ve Mars ve Merkür gezegenleri ile ilişkilendirilen şerbetçi otu, sakinleştirme amacıyla ve zihinsel merkezileşme için ritüel tütsü karışımlarına ek olarak kullanıldı.
Tıbbi Kullanım
Dişi şerbetçi otu kozalakları, baldıran vb. ile birlikte sinirsel huzursuzluk, hafif depresyon ve uyku bozukluklarında en eski ve en önemli yerli fitoterapötik ürünleri arasında yer almaktadır. Buna ek olarak, şerbetçi otu kozalakları, halk tıbbında korku durumlarının, mesane ve böbrek hastalıklarının, ateş, döner kaynağı, saç dökülmesi, cilt yaralanmaları, mide ağrıları ve adet düzensizliklerinin tedavisinde bilinmektedir.
Hafif bir sedatif olarak, şerbetçi otu sadece geleneksel halk tıbbında değil, aromaterapide, homeopati ve allopati tıbbında da kullanılmaktadır. Ayrıca, tütsülenmiş veya buharlaştırılmış şerbetçi otu kozalaklarının başağrısını hafifletebileceğine dair bazı göstergeler mevcuttur. Bununla birlikte, ilgili deneyim raporları geniş çapta değişmektedir.
Etki
Şerbetçi otunun etki yelpazesi, hafif analjezik, antibakteriyel, iştah açıcı, kan temizleyici ve anti-enflamatuar, ancak sedasyon, uyku getiricisi ve tonik etkilere kadar uzanmaktadır. Şerbetçi otunun hafif sakinleştirici prensibi, büyük olasılıkla 2-Methyl-3-buten-2-ol adında bir psikotropik molekül üzerinde esaslanmaktadır. Bununla birlikte, bu madde şerbetçi otu çiçeklerinde bulunmaz, daha ziyade vücutta Humulon ve Lupulon’dan oluşturulur.
Şerbetçi otunun hafif sedasyon etkisi, onu benzer etkili otlarla karıştırarak güçlendirilebilir ve yoğunlaştırılabilir, örneğin baldıran (Valeriana officinalis), lavanta (Lavandula angustifolia) veya ılık (Melissa officinalis) ile. Bazı bitki meraklıları ayrıca, tütsülenmiş veya buharlaştırılmış bir şerbetçi otu ve kedi nanası (Nepeta cataria) kombinasyonunun Cannabis gibi etki gösterdiğini iddia etmektedir.
Tütsüleme maddesi olarak uygulandığında, şerbetçi otu çiçekleri de sakinleştirici ve uyku getirici bir etkiye sahip ve bu nedenle dinlenme ve uyku tütsülemelerine harika uyar. İç huzursuzluk veya ısıtılmış bir ruh halinde de şerbetçi otu tütsülemesi iyi hizmet görebilir. Libido zayıflatan etki nedeniyle, şerbetçi otu kozalakları sevgi tütsülemesi için tamamen uygun değildir.
Hazırlama Yöntemleri
Genellikle kurutulmuş kozalaklar kullanılır. Bununla birlikte, sadece sözde şerbetçi otu bez yapraklarını (Lupuli glandula) kullanmak isterseniz, kurutulmuş kozalaklar iyice elenir. Yani, sarı-yeşilimsi, aromatik ve yapışkan bir toz kalana kadar.
Çay Infüzyonu
Bir fincan için bir ila iki çay kaşığı kurutulmuş ve kırılmış şerbetçi otu çiçekleri kullanılır. Bunlar kaynayan su ile doldurulur, 10 dakika bekletilir ve süzülür.
Tütsüleme Maddesi
Tütsüleme için kozalak, kozalak bezleri ve dişi şerbetçi otunun çiçeği veya erkek şerbetçi otunun panikülleri kullanılabilir – ancak bez yaprakları en iyi karbon üzerinde değil, bir ısıtıcıda tütsülenmelidir. İnce-baharat, aromada baldıran’ı andıran duman kolayca solunabilir.
Phyto-İnhalasyon
Ayrıca buharlaştırılmış (veya tütsülenmiş) halde, şerbetçi otu hoş bir hafif etki potansiyeli gösterir. Şerbetçi otu ile phytoinhalasyon, örneğin korku durumları, depresyon, heyecan durumları, başağrısı, güçsüzlük ve uyku bozukluklarında belirti hafifletici bir yardım olabilir. Terapötik içeriğin buharlaştırılması için ideal sıcaklık 130°C’dir.
Kaynak
Rätsch, Christian (2012): Enzyklopädie der psychoaktiven Pflanzen, 10. Auflage, Aarau: AT Verlag.
Şerbetçi Otu ve Cannabis Hakkında Sık Sorulan Sorular
Şerbetçi Otu Cannabis ile İlişkili midir?
Evet. Şerbetçi otu (Humulus lupulus) ve Cannabis, her ikisi de Kenevgiller (Cannabaceae) bitki ailesine ait ve dolayısıyla botanik olarak yakından ilişkilidir. Bu yakınlık, benzer paharlı asitler ve uçucu yağlarda kendini gösterir. Başka bir yerli akraba, ardıç hakkında makalemizde tanıtıyoruz.
Şerbetçi Otu Kannabinoitler İçerir mi?
Şerbetçi otu, THC gibi klasik fitokannabinoidleri oluşturmaz, ancak Cannabis’te de bulunan ilişkili paharlı asitler ve aromatik terpenler içerir. Benzer kannabinoitlerin sadece kenevde değil diğer bitkilerde de oluştuğunu gösterir kannabinoitler kenev olmadan üzerine yazımız.
Şerbetçi Otu Tıbbi Bitki Olarak Nasıl Etki Yapar?
Geleneksel olarak, şerbetçi otu hafif sakinleştirici ve uyku getirici olarak bilinir – çoğunlukla çay şeklinde veya baldıran ile birlikte. İçeriği paharlı asitler ayrıca sindirimi uyarıcı etki gösterir. Rahatlamak ve fişini çekmek için doğal yollar arayan kişiler hızlıca bu tür tıbbi bitkilere rastlarlar.
Şerbetçi Otu Tütsülenebilir veya Buharlaştırılabilir mi?
Evet, şerbetçi otu daha nadir olarak tütsüleme veya buharlaştırma otu olarak kullanılır ve saf olarak veya bitki karışımlarında buharlaştırılabilir. Bununla birlikte, bira lezzeti ve dayanıklılığını sağlayan klasik bira malzemesi olarak kalması en bilinenidir – insanların neden eskiden su yerine bira içtiği, bu köşe yazısında açıklanmaktadır.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
Folge uns
