Spożywanie konopi lub preparatów na bazie konopi wywiera bezpośredni wpływ na aktywność nerwową człowieka. Człowiek dysponuje przy tym dwoma różnymi układami nerwowymi: ośrodkowym układem nerwowym i obwodowym układem nerwowym. W obu układach znajdują się różne receptory kanabinoidowe w różnej liczbie. Efekty spożywania konopi i preparatów zawierających CBD powinny być znane każdemu. W tym miejscu chcemy przyjrzeć się szczegółowo temu, jak spożycie wpływa na nasz układ wegetatywny, a dokładniej mówiąc ośrodkowy układ nerwowy.
📑 Inhaltsverzeichnis
Przegląd kanabinoidów
Kanabinoidy pochodzą z różnych źródeł. Organizm wytwarza własne, tzw. endokanabinoidy, a roślina konopi swoje fitokanabinoidy. Roślina konopi zawiera znacznie ponad 100 różnych kanabinoidów. Dwa najbardziej znane to THC i CBD. Jednym z przedstawicieli endokanabinoidów jest anandamid.
Żaden inny niepsychoaktywny składnik rośliny konopi nie został tak dokładnie zbadany jak CBD. Wiele terapeutycznie użytecznych właściwości psychoaktywnego THC posiada również CBD, tyle że bez działania psychoaktywnego. Tak więc CBD również może poprawiać nastrój, łagodzić ból, działać przeciwzapalnie i osłabiać objawy neurologiczne, takie jak migrena.
THC jest prawdopodobnie najbardziej znanym i najdokładniej zbadanym kanabinoidem. Jako jedyny kanabinoid rośliny konopi wywiera działanie psychoaktywne. Do typowych właściwości CBD zalicza się uczucie szczęścia, relaksację, łagodzenie bólu, wzmożone postrzeganie zmysłowe i większą kreatywność.
Układ endokanabinoidowy w szczegółach
Kanabinoidy działają poprzez tzw. układ endokanabinoidowy. Właściwie jest on przeznaczony do wykorzystywania przez endokanabinoidy wytwarzane przez organizm. Jednak fitokanabinoidy, które pod względem struktury są bardzo podobne do endokanabinoidów, oddziałują również za pośrednictwem tego układu.
Układ endokanabinoidowy jest przy tym skomplikowanym kompleksem, który ma daleko idący wpływ na człowieka. Między innymi układ ten przyczynia się do utrzymania homeostazy, umożliwia przebieg metabolizmu i pomaga w komunikacji między komórkami. Układ endokanabinoidowy składa się z dwóch różnych receptorów. Niektóre kanabinoidy mogą łączyć się z dalszymi receptorami, jednak za efekt każdego kanabinoidu odpowiadają głównie receptory endokanabinoidowe.
Receptor CB1
Receptory CB1 występują w całym organizmie. Nieproporcjonalnie dużo znajduje się ich jednak w mózgu i w rdzeniu kręgowym, czyli w ośrodkowym układzie nerwowym. W mózgu receptory CB1 występują w zwiększonej ilości w jądrach podstawy i w hipokampie. Móżdżek zawiera ponadto również wiele receptorów CB1. Receptory CB1 znajdują się w określonych obszarach, którym przypisuje się określone funkcje poznawcze. Można teraz stwierdzić, że wpływ dotyczy dokładnie tych funkcji, których reprezentatywne regiony w mózgu zawierają wiele receptorów CB1.
Przykładem jest ciało migdałowate, zwane też migdałkiem. Jest to stara część mózgu, odpowiedzialna między innymi za jeden z naszych najbardziej pierwotnych obwodów: reakcję walki lub ucieczki. W związku z tym ma ono bardzo wiele wspólnego z podstawowymi emocjami, takimi jak lęk. Przy zapamiętywaniu ciało migdałowate odgrywa jednak także ważną rolę, ponieważ wspomnienia są przez nasz mózg oceniane pod względem emocji i dopiero potem zapisywane: im bardziej emocjonalne jest wspomnienie, tym pewniej jest ono zachowane w pamięci.
Ponieważ w ciele migdałowatym znajduje się dużo receptorów CB1, konsumenci zauważają typowe problemy z pamięcią, zwłaszcza cierpi na tym pamięć krótkotrwała. Jak właśnie wyjaśniono, nowe wspomnienia docierają między innymi także przez ciało migdałowate. Problemy z pamięcią, które powstają pod wpływem odurzenia THC, można częściowo wyjaśnić w ten sposób.
Podwzgórze jest również ważną częścią ludzkiego mózgu, która oprócz wielu innych funkcji reguluje także apetyt. Konsumenci cannabis zawierającej THC relacjonują teraz, że nie odczuwają już uczucia sytości i dzięki temu mogą jeść bardzo dużo. Istnieją tylko dwa obszary w mózgu, w których nie występują żadne receptory CB1. Są to rdzeń przedłużony oraz pień mózgu. To dość stare części mózgu, które odpowiednio do tego pełnią podstawowe funkcje, między innymi sercowo-naczyniowe i oddechowe. Ponieważ nie ma tam receptorów CB1, cannabis nie wywiera wpływu na odpowiadające im funkcje.
Ponieważ w rdzeniu przedłużonym nie ma receptorów kannabinoidowych, THC nie zagraża życiu. Jak dotąd nikt nie zmarł z powodu przyjęcia cannabis. Aby doprowadzić do przedawkowania THC, trzeba by skonsumować ilości, których pod względem fizycznym nie sposób przyjąć.
To, że kannabinoidy nie wywołują uzależnienia, można również wyjaśnić na tej podstawie. Receptory kannabinoidowe nie występują w tak zwanym układzie mezolimbicznym. Jest on centrum ludzkiego układu nagrody, wywiera więc swój wpływ między innymi za pośrednictwem dopaminy. Dopaminy dość łatwo wywołują bardzo silne uzależnienia. Ten proces jest ostatecznie winny temu, że liczne egzystencje przepadły z powodu narkotykowych nałogów. Konsumenci medycznej cannabis są pod tym względem po bezpiecznej stronie, ponieważ odpowiedni układ nagrody nie zostaje aktywowany.
W zakończeniach nerwowych można stwierdzić zwiększoną liczbę receptorów CB1. Dzięki temu kannabinoidy mogą skutecznie pomagać na ból. Szczególnie pomocny jest kannabinoid THC, ponieważ oddziałuje on najsilniej na receptory CB1. Wynika z tego jednocześnie psychoaktywny efekt THC – żaden inny kannabinoid rośliny konopi nie wiąże się z receptorami CB1 z tak wysokim powinowactwem jak ten.
Receptory CB2
O wiele rzadziej dyskutuje się natomiast o receptorach CB2. Znajduje się je głównie w nerwach obwodowych i w układzie odpornościowym. Szczególnie duże ilości można zaobserwować w migdałku i w śledzionie. Z medycznego punktu widzenia receptory CB2 pełnią głównie funkcje przeciwzapalne. Gdy receptory CB2 zostają aktywowane, powstaje proces przeciwzapalny, który ma możliwie ograniczać uszkodzenia tkanek.
Receptory CB2 są również znane z tego, że mogą hamować układ odpornościowy. Jest to pomocne na przykład w przypadku alergii lub innych chorób autoimmunologicznych, w których własny układ odpornościowy atakuje zdrowe komórki. Dzięki cząsteczkom, które wiążą się z receptorami CB2, układ odpornościowy jest koordynowany i działa bardziej celowo: często już nie przeciwko zdrowym komórkom własnego organizmu.
Stany zapalne są przyczyną wielu chorób. Skuteczne receptory CB2 umożliwiają jednak między innymi terapeutyczne zastosowanie cannabis w chorobach takich jak stwardnienie rozsiane czy choroba Parkinsona. Typowym partnerem wiążącym dla tego typu receptorów jest CBD. Podczas gdy THC wywiera wpływ przeważnie neurologiczny, wiążąc się z receptorami CB1, CBD wnosi swój udział w receptorach CB2.
Ośrodkowy układ nerwowy pod lupą
Jak już wspomniano, ośrodkowy układ nerwowy rozciąga się na mózg i rdzeń kręgowy. Te komórki nerwowe są nadrzędne wobec pozostałych komórek. Mózg jest więc dla większości funkcji centralnym punktem sterowania. Odruchy i tym podobne pochodzą jednak bezpośrednio z rdzenia kręgowego.
W tym miejscu należy uświadomić sobie, jak ważny jest ośrodkowy układ nerwowy. Nasz nastrój, myśli, emocje, ruchy, pragnienia, nadzieje i to wszystko pochodzą z ośrodkowego układu nerwowego. Zanim będziemy mogli przyjrzeć się szczegółowo temu, co dokładnie dzieje się w naszym ośrodkowym układzie nerwowym, musimy przybliżyć go sobie nieco bardziej szczegółowo. W tym celu przyjrzymy się jego dwóm częściom.
Mózg
Najprawdopodobniej najbardziej złożonym tworem jest ludzki mózg. Kontroluje, steruje i reguluje niemal całą resztę ciała. Naukowcy przypuszczają, że w mózgu znajduje się ponad 100 milionów neuronów. Kto nie jest jeszcze zszokowany tą wysoką liczbą, będzie zszokowany następną: 1000 bilionów komórek glejowych uzupełnia ludzki mózg. Neurony mają przy tym niezwykle różnorodne zastosowania, przejmują niewiarygodnie szerokie spektrum funkcji. Mózg składa się przy tym z pojedynczych wyspecjalizowanych obszarów, które wykonują własne funkcje i często nazywane są także klastrami. Zawsze jednak współpracuje ze sobą kilka części mózgu, aby stworzyć spójny i emergentny obraz świata zewnętrznego.
W języku fachowym mózg dzieli się na cztery tak zwane płaty. Ogólnie rzecz biorąc, każdemu z nich można przypisać określone zadanie.
- Płat skroniowy
Ta część mózgu przyjmuje wspomnienia i przypisuje im emocje. Dzięki temu wspomnienia dopiero zostają zapisane na dłużej i staje się możliwe ich przywołanie w przyszłości. Pewna część rozumienia mowy znajduje się w każdym razie również w tej części mózgu.
- Płat ciemieniowy
Tutaj przetwarzane są spostrzeżenia zmysłowe. Nasze ciało dysponuje różnymi receptorami, które przekazują spostrzeżenia z zewnątrz do mózgu. Płat ciemieniowy ma jednak również swój udział w rozumieniu mowy.
- Płat potyliczny
Ta część mózgu mieści w sobie korę wzrokową. Odpowiednio do tego przetwarzane są tu wzrokowe spostrzeżenia zmysłowe, aby właściciel mózgu postrzegał spójny obraz swojego otoczenia.
- Płat czołowy
Najwięcej neuronów reagujących na dopaminę znajduje się w tej części mózgu. Dzięki temu płat ten jest zaangażowany między innymi w pamięć krótkotrwałą, ludzką motywację oraz tworzenie planów.
Ten bardzo zgrubny podział oczywiście nie daje głębszego zrozumienia mózgu. Poszczególne płaty składają się z licznych mniejszych obszarów, które mogą przejmować częściowo bardzo wyspecjalizowane funkcje. Jeśli więc naprawdę chce się zrozumieć, jak działa ludzki mózg, trzeba dokładniej zająć się poszczególnymi funkcjami i ich obszarami.
Kręgosłup
Kręgosłup przenosi informacje między ciałem a mózgiem. Jedną z jego najważniejszych funkcji jest ruch. Mózg wysyła sygnały ruchowe, które są przekazywane przez kręgosłup do odpowiednich mięśni. W międzyczasie spostrzeżenia zmysłowe wędrują przez kręgosłup do mózgu.
Kręgosłup jest ponadto znany z kilku właściwych mu odruchów. Gdy człowiek się potknie i próbuje uratować się drugą nogą, jest to zazwyczaj odruch, który pojawia się w ułamku sekundy z kręgosłupa. Odruchy trwałyby zbyt długo, gdyby sygnał musiał wychodzić z mózgu. Dlatego odruchy przebiegają podświadomie. Zazwyczaj człowiek zdążył się już poruszyć, zanim spostrzeżenie zmysłowe w ogóle dotrze do mózgu.
Złożone czynności motoryczne, takie jak codzienne chodzenie, są zapisywane przez obwody w kręgosłupie. Tak więc człowiek mógłby być w stanie chodzić nawet bez mózgu. Odkryto to w ramach badania, w którym u kota rozdzielono mózg i kręgosłup. Gdy jednak następnie postawiono kota na bieżni, nadal biegł.
Cyklaza adenylanowa zostaje zahamowana
Cyklaza adenylanowa jest enzymem o podstawowym znaczeniu. Jest ona odpowiedzialna za to, że adenozynotrifosforan (ATP) przekształca się w cykliczny adenozynomonofosforan (cAMP). Ten cAMP jest tak zwanym przekaźnikiem wtórnym dla kinazy białkowej A. Ostatecznie prowadzi to do zamknięcia kanału potasowego typu A, gdy THC wiąże się z receptorami CB1. Ten kanał potasowy pełni w człowieku wiele funkcji. Wpływa między innymi na to, jak uwalniane są neuroprzekaźniki, jak transportowane są elektrolity oraz na to, że mięśnie kurczą się łagodnie i płynnie. Kanał ten wpływa również na wydzielanie insuliny w brzuchu, a także na to, jak szybko pobudzane są neurony.
Słabsze kanały wapniowe i sodowe
W tym miejscu znów muszą paść pewne biologiczne terminy fachowe. Istnieje wiele kanałów wapniowych i sodowych, które otwierają się lub zamykają pod wpływem napięcia. Dokładniej mówiąc, spośród nich typy N oraz P/Q są osłabiane przez THC. Kanały te mają przy tym istotne znaczenie dla tego, jakie neuroprzekaźniki zostają uwolnione do szczeliny synaptycznej. Ostatecznie zostaje zahamowane uwalnianie neuroprzekaźników takich jak L-glutaminian, GABA, noradrenalina i acetylocholina.
Aktywacja enzymu kinazy MAP
Bardzo ważną funkcją THC jest aktywacja enzymu kinazy MAP. Wpływa to na liczne procesy komórkowe, w tym na ekspresję genów i proliferację komórek. W dzisiejszych badaniach ta interakcja jest bardzo interesująca, ponieważ mogłyby z niej wynikać właściwości przeciwnowotworowe. Szczególny kannabinoid o nazwie CBG jest już przedmiotem dyskusji jako substancja, która mogłaby zwalczać nowotwory. Jeśli w tej dziedzinie uda się uzyskać więcej wiedzy, konopie mogłyby okazać się jeszcze większym dobrodziejstwem, niż są już teraz.
THC i CBD dla zdrowego układu nerwowego
Dzisiejsza nauka nie zna znacznie więcej dokładnych interakcji niż te. Mimo to pozwoliły nam one już uzyskać solidny wgląd w to, jak THC i CBD oddziałują w mózgu. Samo twierdzenie, że powstają określone efekty, nie wystarczy: funkcję muszą potwierdzić solidne dowody.
Opisane interakcje przejawiają się w postaci objawów, które użytkownik powinien sam zauważyć. Należą do nich właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe, neuroprotekcyjne, relaksujące, anksjolityczne i tak dalej. Z napięciem można czekać, co jeszcze przyniesie przyszłość badań nad kannabinoidami.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
Folge uns
