Ataksją określa się zaburzenie koordynacji ruchów celowych. Proste czynności motoryczne, takie jak stanie czy chodzenie, mogą stać się wyzwaniem, ponieważ motoryka i koordynacja są niedostateczne. W zasadzie każda czynność może być dotknięta ataksją, co prowadzi także do zaburzeń mowy lub bardziej subtelnych objawów, takich jak niekontrolowane ruchy oczu. Przyczyny są różnorodne. Najczęściej pojawia się jednak jako powikłanie innych schorzeń neurologicznych, np. po udarze mózgu czy guzie mózgu.
Przy niektórych formach ataksji, takich jak ataksja Friedreicha, podejrzewa się genetyczne podłoże. W takich przypadkach zaburzenie zwykle pojawia się po raz pierwszy w dzieciństwie. Możliwości leczenia są bardzo ograniczone. Leczenie jest głównie objawowe i zależy od konkretnego typu ataksji. Istnieje dokładnie jeden lek, o którym wiadomo, że może przynieść poprawę – omaveloksolon. Mechanizm działania tego leku jest nieznany. Ze względu na bardzo ograniczone możliwości medycznego leczenia, cannabis jako lek zyskał na znaczeniu jako potencjalne rozwiązanie.
Endokannabinoidowy system uczestniczy w kontroli motoryki
Ponieważ endokannabinoidowy system pełni bardzo różnorodne funkcje, uczestniczy m.in. w przesyłaniu sygnałów ruchów motorycznych. Już w 2014 roku hiszpańskie badania zbadały, czy występują zmiany w aktywności receptorów kannabinoidowych w móżdżku u pacjentów z ataksją. Aktywność receptorów CB1 i CB2 została zmierzona za pomocą reakcji immunologicznych. Okazało się, że istnieją wyraźne różnice w aktywności w porównaniu z grupą kontrolną. Zwłaszcza receptor CB1 wykazywał znacznie wyższą aktywność niż normalnie.
W 2016 roku brytyjski uniwersytet pod kierownictwem Gary’ego Stephensia przeprowadził badanie, które miało na celu znalezienie dokładnego procesu biochemicznego w endokannabinoidowym systemie podczas przesyłania sygnałów motorycznych. Na myszach stwierdzono, że za ten proces odpowiada głównie receptor CB1 w móżdżku. Okazało się, że nadmierna stymulacja receptora CB1 może prowadzić do zaburzeń motorycznych typowych dla ataksji. Z tego wyciągnięto wniosek, że antagonista CB1, czyli substancja hamująca aktywność receptora CB1, powinna odpowiednio poprawiać objawy.
Jako kolejna możliwość rozważano agonistę CB2, ponieważ aktywacja receptora CB2 prowadzi również do hamowania aktywności receptora CB1. Efekt ten badano na myszach za pomocą syntetycznych kannabinoidów WIN55 i AM251. Za pomocą tych kannabinoidów receptor CB1 był albo aktywowany, albo hamowany, a następnie w osoczu zmierzono przekaźniki neuronalne świadczące o zaburzeniach motorycznych typowych dla ataksji. Potwierdził się powyższy wniosek, że aktywność receptora CB1 odgrywa tu kluczową rolę. Kannabinoid to zatem dotychczas jedyna grupa substancji, dla której rozumiano biochemicznie, w jaki sposób mogą wpływać na ataksję.
Niewiele badań klinicznych, ale pozytywne relacje pacjentów
Chociaż istnieje wiele badań dotyczących neuroprotekcyjnego działania kannabinoidów, które mogą być również ważne w ataksji, dotychczas nie ma żadnego badania bezpośrednio zajmującego się stosowaniem cannabis w ataksji. Istnieje jednak pośrednie kanadyjskie badanie z 2022 roku, które pytało pacjentów z ataksją o ich spożycie cannabis. Z wyników 50 ankietowanych pacjentów wyciągnięto wniosek, że cannabis ma potencjał, aby znacząco poprawiać zaburzenia motoryczne w ataksji.
Poza tym badaniem w Internecie znajduje się wiele relacji pacjentów, które podkreślają znaczną poprawę objawów dzięki cannabis. Dla pacjentów z ataksją cannabis często umożliwił normalne funkcjonowanie w życiu codziennym. W tym kontekście istnieje nawet precedens sądowy. W 2005 roku, w czasie, gdy cannabis w Niemczech był jeszcze znacznie bardziej potępiany niż dziś, wczesny emeryt z ataksją z Mannheimu został skazany za uprawa kilkuset gramów cannabis.
Mężczyzna stwierdził, że żaden inny lek nie pomaga w łagodzeniu poważnych zaburzeń motorycznych, które u niego przejawały się głównie jako niepewność chodu i zaburzenia mowy. Tylko codzienne palenie cannabis mogło przynieść wyraźną ulgę. Sędzia ostatecznie uniewinnił mężczyznę, co w tamtych czasach było sensacją. W międzyczasie ataksja zalicza się do wskazań do medycznego cannabis, a niemieckie stowarzyszenie ds. medycyny kannabinoidowej również rekomenduje jego stosowanie w tym schorzeniu.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
Folge uns
