Niemcy regulują, Czechy od stycznia 2026 roku zezwalają na uprawę dla własnych potrzeb, Szwajcaria testuje kontrolowaną sprzedaż. Pośród tego zmieniającego się krajobrazu Europy Austria trzyma się zakazu. Dla podróżnych, dla wymiaru sprawiedliwości i nawet dla samego państwa jako producenta cannabisu powstają sprzeczności, które stają się coraz trudniejsze do wytłumaczenia.
📑 Inhaltsverzeichnis
W ciągu zaledwie kilku lat mapa europejskiej polityki cannabisowej wokół Austrii się przesunęła. Prawie wszyscy sąsiedzi się poruszają, tylko sama Republika pozostaje w miejscu. Stwarza to sytuację, którą można opisać jako graniczną zapaść: cannabis legalnie nabyte lub uprawiane w jednym kraju staje się zakazaną substancją przy przekroczeniu granicy do następnego.
Wszyscy liberalizują, Austria nie
W Niemczech od kwietnia 2024 roku obowiązuje ustawa o cannabisie konsumpcyjnym. Dorośli mogą uprawiać do trzech roślin w domu, posiadać 50 gramów we własnym mieszkaniu i nosić ze sobą 25 gramów; dochodzą do tego stowarzyszenia uprawowe, z których na poziomie federalnym zatwierdzono około 290. Wycofanie tej częściowej legalizacji nie jest widoczne również w 2026 roku.
Czechy poszły w ślady na wschodzie. Od 1 stycznia 2026 roku uprawa dla własnych potrzeb i posiadanie dla dorosłych od 21 lat nie podlegają karze: do trzech roślin na osobę, maksymalnie sześć na gospodarstwo domowe, dodatkowo 100 gramów w mieszkaniu i 25 gramów poza domem. Jednak czeski ustawodawca wyraźnie odrzucił regulowaną sprzedaż i Cannabis Social Clubs. Na zachodzie Szwajcaria testuje natomiast kontrolowaną dystrybucję i sprzedaż w kilku miastach w naukowych programach pilotażowych.
Austria natomiast pozostaje przy Ustawie o Środkach Odurzających (SMG). Nabywanie, posiadanie i uprawa THC-zawierającego cannabisu do celów konsumpcyjnych pozostają zakazane. Kraj staje się tym samym coraz bardziej wysepką prohibicji między liberalizującymi sąsiadami.
Co naprawdę dzieje się na granicy
Kto legalnie uprawia w Czechach lub legalnie posiadał w Niemczech i wjeżdża do Austrii z pozostałą ilością, ponownie znajduje się w strefie karnej. Decydujące znaczenie w SMG ma nie waga brutto, ale zawartość czystego składnika czynnego. Dla tzw. ilości granicznych, które w austriackim prawie narkotykowym decydują o ciężkości wykroczenia, obowiązują wartości około 20 gramów czystego delta-9-THC lub 40 gramów THCA.
Aby w ogóle określić tę zawartość czystej substancji, zabezpieczony materiał wysyłany jest do laboratorium i analizowany chemicznie. Jeśli występuje mała ilość wyłącznie do osobistego użytku, w praktyce wchodzi w grę dywerencja zgodnie z artykułem 35 SMG, czyli zasada „Terapia zamiast kary“: prokuratura regularnie odkłada takie sprawy, zwykle nie dochodzi do skazania. To znacznie łagodzi konsekwencje dla poszkodowanych, ale nie zmienia faktu, że każdy incydent najpierw angażuje policję, laboratorium i wymiar sprawiedliwości.
Paradoks państwowej plantacji
Austriacka wyjątkowa droga staje się najbardziej widoczna patrząc na jedyną legalną plantację cannabisu w kraju. Od zmiany prawa w 2008 roku Agencja Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywnościowego (AGES) może w państwowym monopolu uprawiać cannabis medyczny; instalacja znajduje się w Wiedniu-Donaustadt. Tam wybrane klony uprawiane są w kontrolowanych warunkach na wysoką, równomierną zawartość substancji czynnej.
Haczyk: W Austrii przepisywanie kwiatów cannabisu jest ustawowo zabronione, dozwolone są tylko ekstrakty i preparaty takie jak dronabinol. Zebrane plony muszą zatem być sprzedawane ustawie zatwierdzonym firmom farmaceutycznym, które wydobywają z nich substancje czynne, między innymi niemieckiej firmie Bionorica jako producent dronabinolu. Państwo samo uprawia więc wysokiej jakości THC-cannabis i dostarcza go do branży farmaceutycznej, również za granicę, podczas gdy zakazuje kwiatów na własnym terenie do konsumpcji i nawet na receptę.
Austria produkuje cannabis państwowy na eksport do przemysłu farmaceutycznego i jednocześnie kryminalizuje kwiat na własnym terenie.
Pomysły obywateli i otwarte pytania
W to pole napięcia wpadają coraz częściej propozycje z populacji. Redakcja ma na przykład anonimowo przysłaną koncepcję, która organizowałaby sprzedaż przez istniejącą sieć austriackich trafik tytoniowych wraz z cyfrową kartą konsumenta. Rzeczywiście ta sieć istnieje: pod koniec 2025 roku Izba Gospodarcza liczyła około 4300 trafik w całym kraju, tendencja malejąca.
Takie modele pokazują poszukiwanie pragmatycznych ścieżek, ale stawiają też własne pytania. Jeden z wniosków wiąże dostęp na przykład z obowiązkową opinią psychologiczną co dwa lata, co obrońcy prywatności i prawnicy zajmujący się prawami podstawowymi mogą krytykować. Solidne liczby dotyczące kosztów i dochodów zwykle brakuje takim koncepcjom; pozostają one politycznymi wkładami do dyskusji, a nie gotowymi ustawami. Jednak stwierdzenie za nimi jest godne uwagi: presja reformy nie pochodzi już tylko ze sceny, ale z samej geografii.
Jak długo wytrzyma wyspa?
Polityczna większość dla regulacji na wzór niemiecki lub czeski nie jest w Austrii widoczna. Jednocześnie status quo staje się z każdym liberalizującym sąsiadem bardziej wymagający wyjaśnienia: podróżni wpadają w konflikt z prawem z powodu ilości, które gdzie indziej są już bezkarnie, a państwo broni zakazu, który jako producent samo narusza. Czy i kiedy Austria na to reaguje, jest otwarte. Że pytanie jest zadawane, jest tymczasem nieuniknione.
Sollte Österreich das Cannabis-Verbot wie die Nachbarländer lockern?
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
