De Universiteitsgeneeskunde Mainz is begin mei gestart met een grootschalige online enquête voor cannabispatiënten. Het Instituut voor Gerechtelijke Geneeskunde wil hiermee een leemte opvullen die in het bisherige onderzoek naar medisch cannabis is blijven bestaan: hoe gebruiken patiënten hun therapie daadwerkelijk, welke bijwerkingen treden in het dagelijks leven op en hoe schatten zij hun eigen rijvaardigheid onder lopende medicatie in.
📑 Inhaltsverzeichnis
De enquête verloopt anoniem, duurt volgens de onderzoekers slechts enkele minuten en staat open voor iedereen die momenteel medisch cannabis voorgeschreven krijgt. Het project is geïnitieerd door PD Dr. Cora Wunder, die in Mainz de afdeling Forensische Toxicologie leidt, samen met het wetenschappelijke team Marica Hundertmark, André Ihlenfeld en Assaf Landschaft. Copeia GmbH is betrokken als industriepartner en stelt het technische platform ter beschikking.
Waarom deze studie nu zo belangrijk is
Met de herclassificering van cannabis uit de wet op verdovende middelen in april 2024 en de sterke groei van het aantal patiënten naar ongeveer 900.000 voorziene personen, is de zorgverlening in Duitsland fundamenteel veranderd. De oude begeleiding van het BfArM, die tussen 2017 en 2022 gegevens verzamelde van ongeveer 21.000 therapieverloop, leverde tot nu toe de meest betrouwbare gegevensbasis. Na het einde van deze enquête ontbreekt echter een systematisch overzicht van wat er sinds de liberalisering in het echte dagelijks leven is veranderd.
Deze gegevenslacune is niet alleen academisch van aard. In de Bondestag ligt momenteel het ontwerp voor wijziging van de medisch-cannabiswet, dat postorder met cannabisbloemen verbiedt en verplicht persoonlijk arztkontakt moet invoeren. Betrouwbare gegevens over hoe patiënten hun therapie daadwerkelijk uitvoeren en welke distributiekanalen zij gebruiken, ontbreken grotendeels. Precies hier grijpt de Mainzer enquête aan.
Wat de enquête onderzoekt
Vier themagroepen staan centraal in de enquête. Ten eerste de toedieningsvorm: verdamping, orale inname, tincturen of extracten, eventueel combinaties. Ten tweede de werkelijke dosering in het dagelijks leven, dus hoe ver patiënten afwijken van hun oorspronkelijke artsenvoorschrift wanneer zij hun symptomen zelf titreren. Ten derde het spectrum van bijwerkingen, zowel gewenste als ongewenste, inclusief de vraag of deze effecten tot therapieafbreking leiden.
Het vierde blok is typisch voor een gerechtelijk-geneeskundig instituut en tegelijkertijd politiek bijzonder omstreden: hoe schatten patiënten hun eigen rijvaardigheid in wanneer zij onder lopende cannabismedicatie aan het wegverkeer deelnemen, en welke strategieën passen zij toe om risico’s te minimaliseren. De vraag heeft echte gevolgen, zoals de recent beslissing van het OVG Noord-Rijnland-Westfalen over ontzetting van rijbevoegdheid van cannabispatiënten toont.
Gerechtelijk-toxicologische achtergrond
Dat de studie door het Instituut voor Gerechtelijke Geneeskunde wordt verantwoord, is geen toeval. Cora Wunder doet al jaren onderzoek op het snijvlak van forensische toxicologie en medische cannabistoepassing. Zij heeft in het verleden al een beschrijvende analyse van individuele gebruikspatronen bij cannabisgeneesmiddelen in Duitsland gepubliceerd. Haar nadruk ligt erop geldige merkers te identificeren die in geval van verkeerscontrole genot- van therapeutisch gebruik kunnen onderscheiden.
De kloof tussen gerechtelijk standaardgrenswaarden en de farmacokenetische werkelijkheid van chronisch behandelde patiënten is aanzienlijk. THC en zijn metabolieten kunnen bij regelmatig gebruik gedurende weken in het bloed worden aangetoond zonder dat acuut verstoringen aanwezig zijn. Studies van de afgelopen jaren suggereren dat cannabispatiënten nauwelijks meetbare beperkingen van hun rijvaardigheid vertonen zodra zij ingesteld zijn. De Mainzer enquête moet deze bevinding aanvullen met zelfberichtgeving en invoeden in het lopende politieke debat over grenswaarden en speciale delicten.
Real-world-gegevens als aanvulling op klinisch onderzoek
De Mainzer enquête volgt een trend die zich in het Europese cannabisonderzoek steeds meer vestigt: real-world evidence uit grote patiëntcohorten vult de gerandomiseerde gecontroleerde studies aan, die bij een plant met honderden ingrediënten, individuele dosering en subjectieve symptombeoordelingen methodologisch op grenzen stuiten. Een onlangs gepubliceerde Duitse voorzieningsstudie toonde bijvoorbeeld aan dat medisch cannabis bij 3.500 patiënten in talrijke indicaties tot een significante verlaging van opioidbehoefte leidde.
De enquête is anoniem opgezet. Noch namen noch adressen of andere rechtstreeks identificerende gegevens worden verzameld, de evaluatie geschiedt uitsluitend voor wetenschappelijke doeleinden onder de bepalingen van de algemene verordening gegevensbescherming. Patiënten die willen deelnemen, vinden toegang via het portaal copeia.de/iacst. Wanneer met eerste tussentijdse resultaten kan worden gerekend, heeft het Mainzer team nog niet openbaar gemaakt. Naar ervaring worden dergelijke enquêtes geëvalueerd zodra een representatieve steekproef is bereikt en gepubliceerd in gespecialiseerde vakbladen.
Veelgestelde vragen
Wie kan deelnemen aan de Mainzer cannabisenquête?
Deelnamesrecht hebben alle personen in Duitsland die een geldig cannabisgeneesmiddel ärztlich voorgeschreven hebben gekregen en dit regelmatig gebruiken. Er geldt geen beperking tot bepaalde indicaties of therapievormen.
Worden persoonlijke gegevens verzameld?
Nee. De enquête verloopt volledig anoniem. Namen, adressen, e-mailadressen of andere rechtstreeks identificerende informatie worden niet verzameld. Gegevensverwerking geschiedt onder de bepalingen van de GDPR uitsluitend voor wetenschappelijke doeleinden aan het Instituut voor Gerechtelijke Geneeskunde Mainz.
Welke onderzoeksvragen staan centraal?
Vier nadrukpunten zijn centraal: de vorm van inname, de werkelijke dosering in het dagelijks leven, de gewenste en ongewenste bijwerkingen en de zelfschatting van rijvaardigheid onder lopende therapie. De studie moet een realistische beeld van de voorzieningssituatie geven.
Hoe lang duurt de online enquête?
Het Mainzer team heeft de exacte bewerkingstijd niet openbaar gemaakt. Naar ervaring zijn dergelijke enquêtes zodanig ingericht dat ze in tien tot twintig minuten kunnen worden ingevuld zonder dat de deelnamebereidheid afneemt.
Wie staat achter de studie?
Studieleiding is PD Dr. Cora Wunder, leidster van de afdeling Forensische Toxicologie aan het Instituut voor Gerechtelijke Geneeskunde van de Universiteitsgeneeskunde Mainz. Het wetenschappelijke team omvat Marica Hundertmark, André Ihlenfeld en Assaf Landschaft. Copeia GmbH is betrokken als technische partner en stelt het studieportaal ter beschikking.
Welke relatie heeft de studie tot de geplande MedCanG-verscherping?
De Bondestag debatteert momenteel over een verscherping van de medisch-cannabiswet met postorderverbod en verplicht praktijkkontakt. Betrouwbare gegevens over de werkelijke voorzieningssituatie en mogelijke gevolgen van een hervorming ontbreken grotendeels. De Mainzer enquête kan helpen deze lacune op te vullen, ook al is zij onafhankelijk van de wetgevingsprocedure ontworpen. Of berücksichtigung in het lopende politieke overleg plaatsvindt, mag echter gelet op de tot dusver gevolgde praktijk niet worden verwacht.
Nimmst du aktuell medizinisches Cannabis auf Rezept?
Bron: Persverklaring Universiteitsgeneeskunde Mainz / Lucys Magazin (04.05.2026), copeia.de/iacst, Instituut voor Gerechtelijke Geneeskunde van de Johannes Gutenberg-Universiteit Mainz.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
Folge uns
