Verantwoordelijkheid, praktijk en zinvolle normen na de legalisering
Door Ulrich Dahmen (Arbeidsveiligheidsfunctionaris, Brandveiligheidscoördinator)
📑 Inhaltsverzeichnis
De wet is per 1 april 2024 van kracht; de regelingen voor teeltverenigingen traden per 1 juli 2024 in werking. De gezamenlijke cannabisteelt is daarmee legaal geworden. Landelijk ontstaan Cannabis Social Clubs (CSCs), waardoor de teelt uit illegaliteit in een gereglementeerd kader verschuift – onder staatstoezicht en onder de wet arbeidsomstandighedenverzekering.
Arbeidsveiligheid
Wat vaak wordt onderschat: CSCs bevinden zich juridisch niet in een beschermde verenigingsruimte. Wie teelt organiseert, leden inzet en cannabis afgeeft, draagt verantwoordelijkheid voor arbeids- en productveiligheid. CSCs vallen volledig onder het arbeidsrecht.
Het bestuur heeft werkgeverachtige verplichtingen
Zodra werknemers worden ingezet, gelden dezelfde verplichtingen als in bedrijven. Daarnaast zijn verenigingen gehouden om ook bij vrijwilligers/verzekerden gevaren in te schatten en passende veiligheidsmaatregelen in te voeren. Een verenigingsbestuur neemt een werkgeverachtige rol op zich – ongeacht of werkzaamheden betaald of vrijwillig zijn. Dit resulteert in duidelijke verplichtingen, zoals:
- Gevaarsevaluaties voor elke werkzaamheid
- Bedrijfsinstructies voor elke werkzaamheid
- Onderwijzing vóór aanvang van werkzaamheden en minimaal jaarlijks
- Beschikbaarstelling van passende persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
- Verbandboek en eerstelijnshulporganisatie (eerstehulers!!!)
Bij controles of na ongevallen worden deze punten doorgaans gecontroleerd. Ontbrekende documentatie kan aansprakelijkheidsgevolgen hebben.
Praktijkvoorbeeld: PBM in de teeltruimte
Voorbeelden van mogelijke PBM-maatregelen (afhankelijk van gevaarsevaluatie) uit een CSC met meerdere geslaagde oogsten:
- Wegwerp-overall: beschermt medewerkers en planten tegen contaminatie
- Stootcap met scherm: voorkomt hoofdletsel door apparatuur (laaghangende lampen) en verblindend licht
- Veiligheidsbril (over optische bril) volgens EN 170: wanneer lampen UV-straling uitzenden en mechanische inwerking plaatsvindt
- Snijbestendige handschoenen: bescherming bij snijwerk, alleen als de werkzaamheid dit toestaat en hygiëne/grip gewaarborgd zijn
- Gereedschaphouder aan riem: voorkomt vallen van scharen
- Maatregelen tegen alleenwerk volgens DGUV-regels controleren: (Dode-manschakelaar-app draait op de mobiele telefoon in de gele riemtas)
- Veiligheidsschoenen met overschoenen: bescherming tegen stootletsel en hygiëne (anti-slip en waterdicht)
Belangrijk: Deze PBM volgt altijd uit de concrete gevaarsevaluatie. Elke installatie en elke werkzaamheid vereist een eigen beoordeling.
Waarom GACP zinvol is voor CSCs
GACP („Good Agricultural and Collection Practices“) en GMP („Good Manufacturing Practice“) is geen wettelijke verplichting voor CSCs – maar een zinvolle norm voor eigencontrole op basis van beschermingsdoelstellingen. GACP geldt voor medische cannabis volgens EU-richtlijnen. CSCs richten zich daar vrijwillig naar.
- Juridische zekerheid: Gedocumenteerde processen tonen autoriteiten aan dat teelt en verwerking onder controle plaatsvinden.
- Productveiligheid: Gestandaardiseerde werkwijzen verminderen risico’s van schimmel, pesticiden, zware metalen en microbiologische belasting.
- Afbakening van illegale markt: GACP toont aan: CSCs werken professioneel en verantwoordelijk.
- Operationele voordelen: Duidelijke SOPs betekenen minder mislukte partijen en beter onderwijs voor nieuwe leden.
- Toekomstzekering: GACP is basis voor latere samenwerkingen.
Wat de cannabiswet werkelijk vereist
CSC-cannabis is juridisch geen levensmiddel en geen geneesmiddel, maar consumptiecannabis voor gezamenlijke zelfvoorziening. Er is geen HACCP-/GMP-verplichting in juridische zin – maar eigencontrole op basis van de beschermingsdoelstellingen van de wet: gezondheidsbescherming van leden, voorkoming van verontreiniging en traceerbaarheid. In de praktijk verwachten autoriteiten daarom een GACP-georiënteerd eigencontrolesysteem.
Infobox – Minimale documentatie voor CSCs
- ✓ Gevaarsevaluatie
- ✓ Bedrijfsinstructies
- ✓ Hygiëne- en reinigingsplan
- ✓ Plaagdiermonitoring
- ✓ Partij- en traceerbaarheidssysteem
- ✓ Onderwijsaantekeningen
Infobox – Veelgehoorde misverstanden
- ✗ „Vrijwilligerswerk = geen arbeidsveiligheid nodig“
✓ Ook verenigingen vallen onder arbeidsveiligheidsverplichting - ✗ „HACCP is verplicht voor CSCs“
✓ De wet formuleert beschermingsdoelstellingen, geen concreet systeem - ✗ „GACP geldt alleen voor farmabedrijven“
✓ GACP is vrijwillig, maar vakkundig zinvol
Conclusie
Het bestuur van een CSC draagt verantwoordelijkheid voor arbeids- en productveiligheid. Arbeidsveiligheid, hygiëne en kwaliteitsborgingssystemen zijn geen bureaucratie, maar basis voor een stabiele en geloofwaardige clubbedrijfsvoering. Professionele structuren beschermen leden, medewerkers – en de vereniging zelf.
Branchen-Update
News, Analysen und Reportagen — mehrmals im Monat direkt in dein Postfach.
